Vĩ mô tháng 10/2026: Kinh tế nóng, thị trường lạnh
GDP quý 3 tăng 9,95%, xuất siêu kỷ lục, nhưng VN-Index giảm 1,5%. Báo cáo lý giải khoảng cách này, kết hợp số liệu hàng hoá, nêu ba kịch bản và nhóm ngành ưu tiên đến quý 1/2027.
FinLensMã liên quan: BSR, CTG, DBC, DCM, FPT, GAS, GVR, HPG, HVN, KBC, MBB, MSN, MWG, NKG, PNJ, PVS, SSI, TCB, VCB, VCG
| Chỉ tiêu | Mới nhất | So sánh |
|---|---|---|
| GDP riêng quý 3 | +9,95% | Quý 2: +8,81% |
| IIP tháng 10 | +14,98% | Tháng 9: +14,17% |
| Xuất siêu tháng 10 | 7,31 tỷ USD | 10 tháng: −12,07 tỷ USD |
| CPI so cùng kỳ | 5,09% | Cơ bản: 4,04% |
| Tín dụng từ đầu năm | +11,94% | Đến 26/10 |
| Dầu Brent | 104,9 USD/thùng | 30/10: 113,4 |
| VN-Index tháng 10 | ▼ −1,53% | 04/11: 1.733,02 |
Tháng 10 có một nghịch lý: sản xuất tăng gần 15%, xuất siêu lập kỷ lục, vốn FDI đăng ký cao nhất 18 năm, nhưng VN-Index giảm và khối ngoại bán ròng mạnh nhất năm. Tăng trưởng tập trung ở FDI và điện tử, ít đi qua doanh nghiệp niêm yết, trong khi chi phí vốn và giá dầu bào mòn biên lợi nhuận. Báo cáo giữ tỷ trọng cổ phiếu trung tính và ưu tiên nhóm gắn với thị trường trong nước.
Quốc tế: dầu đắt, lãi suất tăng, cổ phiếu AI lung lay
Brent tăng 15,9% trong tháng 10 lên 113,4 USD/thùng sau khi ngừng bắn đổ vỡ và eo biển Hormuz bị phong toả, rồi mất hơn 7% trong phiên 02/11 khi Iran xác nhận đàm phán sâu với Mỹ. Lạm phát quay lại ở các nước phát triển nên không ngân hàng trung ương lớn nào giảm lãi suất trong đợt họp cuối tháng 10. Ngân hàng Nhà nước vì vậy đang giảm lãi suất ngược chiều thế giới, với tỷ giá là ranh giới.
Lãi suất và lạm phát các nền kinh tế
| Nước | Lãi suất | Gần nhất | CPI |
|---|---|---|---|
| Mỹ | 3,75–4,00% | Giữ, 2 phiếu chống | 3,7% |
| Khu vực euro | 2,65% | Giữ | 3,8% |
| Anh | 3,75% | Họp 05/11 | 3,5% |
| Canada | 2,50% | Tăng từ 2,25% | — |
| Úc | 4,85% | Tăng từ 4,60% | 4,3% |
| Việt Nam | 4,50% | Giữ | 5,09% |
Cổ phiếu AI bị bán mạnh: Nasdaq 100 giảm 6,9%, Đài Loan giảm 9,1%, và sau bầu cử giữa kỳ, thị trường lo Đảng Dân chủ siết đầu tư trung tâm dữ liệu. VN-Index giữ được vì gần như không có cổ phiếu AI, nhưng xuất khẩu điện tử của Việt Nam gắn với chính chu kỳ này. Trung Quốc tăng trưởng 4,5% với PMI 49,3, đẩy thép, ure, hoá chất dư thừa ra ngoài.
Việt Nam đang chịu thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301 từ 24/07, và cuộc điều tra về sở hữu trí tuệ có hạn hoàn tất ngày 29/11. Đây là sự kiện lớn nhất trong tháng 11 với xuất khẩu và tỷ giá. Doanh nghiệp Mỹ đang chia rẽ: Tesla, Samsung và nhóm bán lẻ phản đối; thép, thuỷ sản, gỗ, năng lượng mặt trời ủng hộ.
Tăng trưởng Việt Nam: mạnh nhưng hẹp
GDP quý 3 tăng 9,95%, nâng 9 tháng lên 9,01%, riêng công nghiệp và xây dựng tăng 12,50%. Tháng 10, IIP tăng 14,98%, bán lẻ tăng khoảng 15,7%, FDI đăng ký 10 tháng đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74%. Tuy vậy, PMI chỉ 52,3, cho thấy số đông doanh nghiệp không cảm nhận mức tăng như con số chung.
Để đạt mục tiêu 10%, quý 4 phải tăng khoảng 12,5%. Báo cáo đặt cơ sở quý 4 tăng 10,5–11,5%, cả năm 9,4–9,7%. Biến số lớn nhất là đầu tư công: đến 31/10 đã giải ngân 708,6 nghìn tỷ đồng, đạt 74,1% kế hoạch Thủ tướng giao, và hai tháng cuối cần khoảng 124 nghìn tỷ mỗi tháng, gấp 1,75 lần bình quân 10 tháng.
Xuất siêu 7,31 tỷ USD cần đọc đúng cấu trúc: khu vực FDI thặng dư 10,81 tỷ USD, khu vực trong nước thâm hụt 3,51 tỷ USD. Riêng điện tử xuất 25,68 tỷ USD, chiếm 39,7% xuất khẩu. Luỹ kế 10 tháng vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD và tài khoản vãng lai quý 2 thâm hụt kỷ lục 11,1 tỷ USD. Xuất khẩu điện tử dưới 20 tỷ USD/tháng sẽ là tín hiệu chu kỳ đã đổi chiều.
Lạm phát, lãi suất và tỷ giá
CPI tăng 5,09% so cùng kỳ, nhưng giao thông tăng 15,57% còn lạm phát cơ bản hạ từ 4,45% xuống 4,04%. Lạm phát hiện nay chủ yếu là năng lượng, nên Ngân hàng Nhà nước có lý do để không tăng lãi suất. Từ 01/11, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% và giá điện giảm 2%, ước kéo CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm %.
Ba đường đi của CPI (so cùng kỳ)
| Giả định | T11 | T12 | Cả năm |
|---|---|---|---|
| Brent 90–105 USD | 4,41% | 4,52% | 4,56% |
| Brent về 90 USD | 4,20% | 4,11% | 4,51% |
| Brent trên 120 USD | 4,83% | 5,36% | 4,67% |
Bình quân năm đều quanh 4,5–4,7%, nên rủi ro lớn hơn nằm ở đầu 2027: thuế giá trị gia tăng 8% hết hiệu lực ngày 31/12/2026, thuế nước ngọt 8% áp dụng từ 01/01/2027, và thuế xăng 0% hết hạn ngày 31/03/2027 nếu không gia hạn.
Lãi suất đang giảm chủ yếu bằng chỉ đạo. Đến cuối tháng 10, tiền gửi mới giảm khoảng 0,4 điểm %, cho vay mới giảm 0,2–0,5 điểm %, thấp hơn nhiều so với yêu cầu 1,5–2 điểm %. Lãi suất qua đêm dao động 0,72–5,79% và huy động tăng chậm hơn tín dụng, nên Ngân hàng Nhà nước mở thêm hoán đổi ngoại tệ 182 ngày, tối đa 2 tỷ USD. Giải ngân đầu tư công hai tháng cuối có thể đưa tiền từ Kho bạc trở lại hệ thống.
Vietcombank bán USD 25.940 đồng, giảm 1,7% từ đầu năm dù DXY tăng 3,6%, nhưng chênh lệch với thị trường tự do đã đảo từ âm 210 đồng lên dương 210 đồng. Báo cáo kỳ vọng lãi suất điều hành giữ nguyên suốt quý 4, và mức giảm lãi suất khó bền nếu Brent không về dưới 90 USD.
Hàng hoá: tiền đi từ đâu đến đâu
Tháng 10 chỉ năng lượng, hoá dầu và đường tăng, phần lớn kim loại và nông sản giảm. Đây là cú sốc nguồn cung từ Trung Đông chồng lên cầu yếu ở Trung Quốc, nên chi phí năng lượng tăng trong khi giá đầu ra nhiều mặt hàng không tăng theo.
Giá hàng hoá và cổ phiếu liên quan
| Mặt hàng | T10 (▲ tăng / ▼ giảm) | Cùng kỳ | Mã |
|---|---|---|---|
| Dầu Brent | ▲ +15,9% | ▲ +74,3% | PVS, GAS, BSR |
| Ure Trịnh Châu | ▼ −1,8% | ▲ +6,8% | DCM, DPM |
| Thép cuộn TQ | ▼ −3,2% | ▼ −4,2% | HPG, NKG |
| Cao su RU | ▼ −4,6% | ▲ +27,1% | GVR, PHR |
| Đường thô | ▲ +5,0% | ▲ +34,7% | QNS, SBT |
| Heo Đại Liên | ▼ −11,0% | ▼ −19,5% | DBC, BAF |
| Vàng | ▼ −6,7% | ▼ −3,2% | PNJ |
- Dầu khí: Thượng nguồn dựa vào khối lượng công việc và giá thuê giàn. BSR lãi gần gấp 10 lần, nhưng 2027 có rủi ro đảo chiều biên lọc dầu và đợt bảo dưỡng lớn.
- Phân bón: Trung Quốc xuất ure kỷ lục kìm giá. Đề xuất thuế xuất khẩu 0% giúp DCM tiết kiệm khoảng 203 tỷ đồng/năm, DPM khoảng 93 tỷ đồng/năm.
- Thép: Hàng Trung Quốc ép giá, đầu tư công đỡ cầu trong nước. HPG lãi quý 3 tăng 106%, nợ vay kỷ lục 105,7 nghìn tỷ đồng.
- Heo: Miền Bắc 46–48 nghìn đồng/kg, dưới hoà vốn. Có lợi cho CPI, bất lợi cho DBC, BAF, HAG.
- Thuỷ sản: Tôm thẻ sang Bắc Mỹ giảm 31% về lượng, cá tra nguyên liệu lên 37.500 đồng/kg. VHC lãi quý 3 giảm 51%.
Giá hàng hoá lên không có nghĩa cổ phiếu lên: Brent tăng 15,9% nhưng trung vị nhóm dầu khí giảm 4,9%, BSR giảm 12,1%. Thị trường đang định giá đỉnh chu kỳ.
Ba kịch bản đến quý 1/2027
| Chỉ tiêu | Cơ sở | Tích cực | Tiêu cực |
|---|---|---|---|
| Xác suất | 55% | 20% | 25% |
| Brent, USD | 90–105 | 75–90 | Trên 120 |
| GDP 2026 | 9,4–9,7% | 9,7–10% | Dưới 9,4% |
| CPI tháng 12 | 4,5% | 4,1% | Trên 5,3% |
| USD/VND | 25.900–26.300 | 25.700–26.000 | Trên 26.500 |
| VN-Index | 1.750–1.880 | 1.880–2.000 | 1.550–1.680 |
Cơ sở là đàm phán Mỹ, Iran kéo dài và Mục 301 thêm mức nhẹ. Tích cực là thoả thuận tạm với Iran và Mục 301 không thêm. Tiêu cực là xung đột lại nổ ra, Mục 301 thêm nặng và cổ phiếu AI giảm mạnh. Xác suất và vùng điểm số là đánh giá chủ quan, dựa trên vùng giao dịch 2026 (1.591–1.928) và dự báo các công ty chứng khoán.
VN-Index đang dưới MA50 (1.771) và MA200 (1.793), chỉ 20,6% mã HOSE trên MA200. Khối ngoại bán ròng 20,6 nghìn tỷ đồng trong tháng 10, nhưng ba phiên đột biến của MCH và HDB chiếm 12,2 nghìn tỷ đồng. Lộ trình FTSE có 4 chặng đến 9/2027, phần lớn vốn vào tháng 6–9/2027, nên chưa phải lực đỡ ngắn hạn.
Nhóm ngành và cổ phiếu
Ưu tiên
- Xây dựng, vật liệu, thép: Nơi chính sách có hiệu lực nhanh nhất, nhưng dẫn truyền còn yếu (VCG lãi quý 3 giảm 90,7%), nên cần chọn mã có lợi nhuận đã thể hiện.
- Khu công nghiệp: FDI đăng ký là đơn hàng 2027–2028. Lợi nhuận ghi nhận theo đợt, và Mục 301 là rủi ro với dòng vốn né thuế.
- Bán lẻ, tiêu dùng: Giá xăng, điện giảm và Nghị định 398 hỗ trợ sức mua. PNJ là ngoại lệ vì rủi ro tài chính riêng.
Chọn lọc
- Ngân hàng: Nếu áp dụng cho giải ngân mới, NIM giảm khoảng 12 điểm cơ bản và lợi nhuận trước thuế giảm 5,8%. Ưu tiên mã lợi nhuận tăng, định giá thấp như CTG, MBB, TCB.
- Chứng khoán: Lợi nhuận quý 3 toàn ngành giảm 42,9%. Đây là công cụ theo thanh khoản hơn là câu chuyện lợi nhuận.
- Hàng không: Lợi ích trực tiếp khi dầu giảm, nhưng HVN lãi quý 3 giảm 77%.
- Dầu khí, phân bón, cao su: PVS, GAS ít nhạy hơn lọc dầu. DCM có vị thế tốt hơn DPM (lãi quý 3 +31% so với −83%). GVR lãi +76%.
- Công nghệ: FPT giảm 16,3% về P/E 9,4 lần, cần thêm tín hiệu về đơn hàng mới.
Thận trọng
- Lọc dầu: BSR P/E 4,8 lần nhiều khả năng là P/E đỉnh chu kỳ.
- Chăn nuôi: Lợi nhuận quý 4 sẽ xấu. Mốc theo dõi là giá heo hồi về vùng 55 nghìn đồng/kg.
- Xuất khẩu sang Mỹ: Thuỷ sản, dệt may, gỗ chờ quyết định ngày 29/11.
Một số mã đại diện
| Mã | P/E | LNST Q3 | Chênh |
|---|---|---|---|
| HPG | 6,6 | ▲ +106% | +44% |
| KBC | 13,7 | ▲ +197% | +26% |
| MWG | 9,4 | ▲ +75% | +36% |
| MSN | 8,4 | ▲ +204% | +32% |
| CTG | 5,5 | ▲ +28% | +28% |
| MBB | 6,1 | ▲ +42% | +32% |
| DCM | 6,5 | ▲ +31% | +28% |
LNST quý 3 so cùng kỳ. Chênh là khoảng cách giữa trung vị giá mục tiêu của các công ty chứng khoán và giá ngày 04/11, nhiều báo cáo lập trước đợt giảm gần đây nên có thể phóng đại.
Theo dõi và kết luận
- 05–10/11: BoE, việc làm và CPI Mỹ, đàm phán Nga, Ukraine.
- 09–13/11: ETF cơ cấu danh mục, giảm tỷ trọng ngân hàng và FPT trong VN30.
- 29/11: Hạn điều tra sở hữu trí tuệ theo Mục 301.
- Đầu tháng 12: Số liệu tháng 11, kiểm chứng CPI và tốc độ giải ngân.
Kinh tế đang tốt hơn thị trường, nhưng khoảng cách chỉ thu hẹp khi chi phí vốn thực sự giảm và tăng trưởng lan sang doanh nghiệp trong nước. Báo cáo sẽ thận trọng hơn nếu Brent trên 120 USD đồng thời Vietcombank bán trên 26.200 đồng, và tích cực hơn nếu Brent dưới 90 USD và lãi suất cho vay mới giảm đủ 1 điểm %. Báo cáo PDF đính kèm có đầy đủ biểu đồ, bảng hàng hoá, ma trận 16 nhóm ngành và danh sách 30 mã theo dõi.
Miễn trừ trách nhiệm: Báo cáo là phân tích chung, phục vụ mục đích thông tin, không phải tư vấn đầu tư cá nhân hay khuyến nghị mua bán. Số liệu chốt phiên 04/11/2026. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Bài viết mô tả số liệu tại thời điểm viết, mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị mua bán. Mọi quyết định đầu tư và rủi ro đi kèm thuộc về người đọc.